Jan Matejko „Stańczyk”

malarstwo, obrazy „Stańczyk” to jeden z najsłynniejszych obrazów namalowanych przez Jana Matejkę. Obraz ten powstał w roku 1962 i obecnie znajduje się w Muzeum Narodowym w Warszawie. W centrum obrazu siedzi błazen królewski – Stańczyk. Wbrew swej profesji ma poważną minę, błazen myśli o losach kraju. Siedzi nieruchomo, załamując ręce na wieść o nieszczęściu, które spotkało ojczyznę. Za jego plecami widać otwarte drzwi, możemy zauważyć wspaniale odzianych, bawiących się beztrosko dworzan. Z pierwotnego tytułu obrazu wiemy, że miał to być wielki bal wydawany przez królowa Bonę. Zatem Matejko podkreśla na swym obrazie dziwną sytuację w kraju, kiedy najważniejsze osoby w państwie cieszą dobrą zabawą, a królewski błazen myśli o sprawach wielkiej wagi. Troski błazna dość łatwo wytłumaczyć – na stole obok niego leży list informujący o tym, że Polska utraciła ziemie smoleńskie. Ta narodowa tragedia jednak nie porusza nikogo poza Stańczykiem, którego z racji jego profesji nikt nie traktuje poważnie. Malarz postarał się jednoznacznie wskazać na miejsce, w którym rozgrywa się scena na obrazie – jest to oczywiście Wawel. Dość łatwo to stwierdzić, bowiem w oknie po lewej stronie widać charakterystyczną wieżę katedry. Jako ciekawostkę warto dodać, że artysta sportretował sam siebie, obdarzając Stańczyka swoimi rysami twarzy. Poza patriotycznym przesłaniem obrazu badacze często podkreślają, że postać Stańczyka ma poniekąd wskazywać na los wielkich artystów. Matejko chce jakby zaakcentować, że artyści także często bywają niedocenieni, niezrozumiani, mimo że często wybiegają spojrzeniem daleko naprzód i widza rzeczy, które dla innych nie są oczywiste. Jest to jednak interpretacja niejako dodatkowa, bo Stańczyk jest matejkowskim symbolem patriotyzmu i wielkiej rozwagi. „Stańczyk” podobnie jak wiele innych obrazów Matejki miał umacniać ducha w zniewolonym narodzie.